Maaş Zammı Hesaplama

Net ve Brüt Maaş Arasındaki Kritik Farklar Nelerdir?

İş hayatında sözleşme imzalarken veya performans dönemlerinde çalışanların en çok kafa karışıklığı yaşadığı konuların başında Net ve Brüt maaş kavramları gelir. İş görüşmelerinde teklif edilen rakamın türü, ilerleyen dönemlerde cebinize girecek gerçek parayı belirler.

Brüt Maaş: İşverenin personel için ödemeyi taahhüt ettiği, henüz üzerinden hiçbir yasal kesintinin (SGK primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi, damga vergisi vb.) yapılmadığı en yüksek ham maaş tutarıdır. İşverene olan toplam maliyetin temel kalemini oluşturur ancak çalışanın eline bu rakam geçmez.

Net Maaş: İlgili ayın bordrosu hazırlanırken, brüt maaş üzerinden devlete ödenmesi yasal bir zorunluluk olan tüm vergi ve SGK prim kesintileri düşüldükten sonra, ay sonunda çalışanın banka hesabına fiilen yatan ve doğrudan harcanabilir (kullanılabilir) nakit tutardır.

Çalışanların Maaşlarından Hangi Yasal Kesintiler Yapılır?

Bir çalışanın brüt maaşından net maaşına ulaşana kadar Türkiye Cumhuriyeti yasal mevzuatlarına göre bordroda şu sırayla kesintiler uygulanır:

• SGK İşçi Primi Payı: Brüt kazancın %14'ü oranında kesilir ve Sosyal Güvenlik Kurumu'na aktarılır. Bu oran, emekli olabilmeniz ve ücretsiz sağlık hizmetlerinden faydalanabilmeniz içindir.
• İşsizlik Sigortası Primi (İşçi Payı): Brüt kazancın %1'i oranında kesilir. Olası bir işten çıkarma durumunda işsizlik maaşı alabilmeniz için devletin fonunda biriktirilir.
• Gelir Vergisi: Çalışanın o yıl içindeki kümülatif (birikimli) kazanç toplamına göre %15, %20, %27, %35 ve %40 gibi kademeli olarak artan oranlarla devlete ödenen vergidir. En büyük kesinti kalemi budur.
• Damga Vergisi: Brüt kazanç tutarı üzerinden binde 7,59 (0,00759) oranında maktu olarak kesilen vergidir. Asgari ücrete kadar olan kısımdan damga vergisi ve gelir vergisi istisnası uygulanır.

Vergi Dilimi (Matrahı) Net Maaşı Yıl Sonunda Neden Düşürür?

Türkiye'deki vergi sistemi "artan oranlı gelir vergisi tarifesi" üzerine kurulmuştur. Her yıl devlet tarafından belirlenen vergi dilimi sınırları vardır. Bir çalışan yılın başlarında (örneğin Ocak - Nisan aylarında) kazancı henüz düşük olduğu için genellikle %15'lik birinci (en düşük) vergi diliminde yer alır. Ancak aylar ilerledikçe aylık kazançları üst üste toplanır (kümülatif matrah) ve toplam kazanç yasal sınırı aştığında çalışan %20'lik, ardından %27'lik üst vergi dilimlerine girmeye başlar.

İşte tam bu noktada maaşın "Brüt" mü yoksa "Net" mi anlaşıldığı çok önemlidir. Eğer işveren ile anlaşılan maaş "Net Maaş" üzerinden ise (yani her ay hesabıma 30.000 TL net yatacak şeklinde anlaşıldıysa), vergi dilimi yükseldiğinde doğan ek vergi yükünü işveren cebinden karşılar ve sizin netiniz değişmez. Ancak sözleşmeniz "Brüt Maaş" üzerinden ise (ki kurumsal şirketlerin %90'ı böyle yapar), vergi dilimi artışı sizin kendi brütünüzden kesilir. Bu da yılın ilk aylarında elinize çok para geçerken, sonbahar aylarında (Eylül-Aralık) bankaya yatan net maaşınızın hissedilir derecede düşmesine neden olur.